Levent Öztürk 24 Eylül 2026 21:33
Istakozlar çoğunlukla yeşilimsi kahverengi ya da gri tonlarıyla biliniyor. Ancak Maine'de bulunan ve "Casper" adı verilen bir örnek, bu alışıldık görüntünün oldukça dışında. Tamamen beyaz renkteki ıstakozun yaklaşık yüz milyonda bir görüldüğü tahmin ediliyor.
"Hayalet ıstakoz" olarak da anılan Casper, araştırılmak üzere New England Üniversitesi bünyesindeki Arthur P. Girard Deniz Bilimleri Merkezi'ne getirildi. Bilim insanları şimdi bu sıra dışı renklenmenin arkasındaki genetik mekanizmaları daha ayrıntılı biçimde incelemeye hazırlanıyor.
Normal ıstakozların bünyesinde astaksantin adı verilen bir pigment bulunuyor. Canlı haldeyken farklı proteinlerle etkileşime giren bu pigment nedeniyle kabuk genellikle koyu tonlarda görünürken, pişirme sırasında ortaya çıkan değişim ıstakozun bilinen kırmızı rengini almasını sağlıyor. Casper'da ise durum farklı. Beyaz renk, pigment üretimini etkileyen genetik bir farklılıktan kaynaklanıyor ve albinizm ya da lösizm ile bağlantılı olabiliyor.
Casper Yalnız Değil
Istakozlarda beyaz dışında da oldukça sıra dışı renk varyasyonlarına rastlanabiliyor. Turuncu, mavi, sarı ve mor bireylerin yanı sıra, vücudunun iki yarısı birbirinden tamamen farklı renkte olan örnekler de bulunuyor. Casper'ın kristal beyazı görünümü ise bilinen en nadir varyasyonlardan biri.
New England Üniversitesi Invertebrate Physiology Lab Direktörü Markus Frederich ve ekibi, farklı renklere sahip ıstakozları aynı araştırmada incelemeye başladı. Casper'a turuncu renkli Peaches, bir yarısı mavi diğer yarısı kahverengi olan Currant ve mor renkli Fig eşlik ediyor. Araştırmanın amacı, bu sıra dışı renklerin ortaya çıkmasını sağlayan genetik farklılıkları belirlemek. Çalışma aynı zamanda farklı renk varyasyonlarını birlikte incelemesi açısından türünün ilk örneklerinden biri olma özelliği taşıyor.
Istakozlara Zarar Vermeyen Yöntemler Kullanılıyor
Bilim insanları araştırma sürecinde girişimsel olmayan testlere ağırlık veriyor. Bunun nedenlerinden biri, ıstakozların acı hissedebileceğine ilişkin bulguların dikkate alınması.
Lisans öğrencilerinin de yer aldığı projede genetik analizler aracılığıyla renk farklılıklarının kökeninin ortaya çıkarılması hedefleniyor. Casper'ın araştırma merkezine katılmasıyla ekip, son derece nadir görülen beyaz renklenmeyi diğer sıra dışı örneklerle doğrudan karşılaştırma fırsatı elde etti.
Cadılar Bayramı öncesinde merkeze gelen Casper, görüntüsü nedeniyle dikkat çekse de bilim insanları açısından asıl değeri genlerinde saklı. Araştırma, ıstakozlarda renk çeşitliliğinin nasıl ortaya çıktığını anlamaya yönelik yeni ipuçları sağlayabilir.
İlgili GaleriHayvanların neden kuyruğu var? Galeriye Gözat
